Манкевічы – 10 дзяцей / Вялікія шматдзетныя сем’і шляхты і сялянаў на прыкладзе аднаго сямейнага дрэва

З артыкула Паўла Хадзінскага, апублікаванага ў «Новым часе», пра Адама Манкевіча з 5-й лініі роду.

Адам, сын Юзэфа, Манкевіч (1817 – 1893) і Ядвіга Шаціла (1825 – 1897).

Адам Манкевіч паходзіў са старажытнага шляхетнага роду і меў герб Любіч. Нарадзіўся і ўсё жыцьцё правёў у ваколіцы Чарцёж былога Рэчыцкага павету Вялікага Княства Літоўскага. З бліжэйшых месцаў ён абраў сабе спадарожніцу жыцьця Ядвігу.

Нягледзячы на дакумэнты, які пацьвярджалі шляхетны род Адама і сягалі ў сярэдзіну XVI стагодзьдзя, ён мусіў уласнаруч апрацоўваць надзел зямлі. Пасьля шлюбу з Ядвігаю, якая мела ўсяго 15 гадоў, у іх нарадзіўся першы сын Ян, які дажыў да пачатку ХХ ст. і сам меў прынамсі пяцёра нашчадкаў.

Другога сына таксама назвалі Ян у 1844 годзе. Часам здаралася так, што аднолькавае імя атрымлівала нованароджанае дзіця пасьля памерлага раней брата ці сястры, але бывалі і выпадкі, калі цалкам натуральным у сям’і былі некалькі дзяцей з аднолькавым імём. Зрэшты, гісторыю другога Яна схавалі цёмныя плямы, і больш ён не зьяўляецца ў дакумэнтах.

У 1849 годзе нараджаецца дзяўчынка Марыя, а за ёй у 1850-м – Антоні, адзіны, пра каго вядома, што памёр у дзяцінстве, ва ўзросьце 5 гадоў.

У 1853 годзе на сьвет прыйшоў Адам, а сьледам, у 1854 годзе – Ганна. Яна праз 19 гадоў выйдзе за Вінцэнта Залескага і пераедзе да яго ў Антушы, дзе яны стануць бацькамі прынамсі дваіх дзяўчынак.

Наступныя дзеці Адама і Ядвігі Манкевіч – дзьве сястры Марыяна і Марыя. Марыя, заўважым, зноў другая. У 1890 годзе яна выйдзе замуж за Тамаша Грахоўскага з Сенажатак.

Метрыка аб хросьце Марыяны Манкевіч у 1854 годзе

У 1861 годзе нараджаецца Стэфанія Манкевіч, але пра яе лёс таксама на сёньня нічога невядома. Дзяўчынкі часьцей “зьнікалі” з сямейнага дрэва, чым хлопчыкі.

У год паўстаньня Кастуся Каліноўскага ў Адама і Ядвігі нарадзіўся Антоні (і зноў другі сын з аднолькавым імём). Ён вядомы яшчэ да 1925 года, калі трапляецца ў сьпісе хатніх гаспадарак Жлобінскана раёну, Сенажацкага сельсавету, ваколіцы Чарцёж.

Яго брат – Леанард Манкевіч, стаў апошнім дзіцём Адама і Ядвігі. Ён пабачыў сьвет у 1866 годзе. Праз 23 гады ён узяў у жонкі Марыю Банкоўскую, зь якой нарадзіў прынамсі дваіх сыноў. Адзін зь іх, Адам, жыў недалёк ад дзядзі Антонія ў ваколіцы на 1925 год. А вось другі – Іван Манкевіч, нарадзіўся ў 1912 годзе, ён быў арыштаваны чырвонымі злодзеямі ў 1938 годзе і асуджаны на 8 гадоў у лягеры. Яго далейшы лёс невядомы.

Метрыка аб хросьце Леанарда Манкевіча ў 1866 годзе

На прыкладзе некалькіх сем’яў ХІХ і ХХ стагодзьдзяў бачна, наколькі шматдзетнымі былі сужэнствы. І пэўны міт аб тым, што толькі сялянскія сем’і мелі безьліч дзяцей, застаецца толькі адным з шэрагу дапатопных гісторый. Шляхетныя сем’і таксама мелі і па 10 і нават больш дзяцей. 

08.01.2024

Павел Хадзінскі